Amosando publicacións coa etiqueta Persoeiras. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Persoeiras. Amosar todas as publicacións

sábado, 25 de xuño de 2022

Emilia Docet, a primeira Miss España galega

Emilia Docet, a primeira Miss España galega e mito do galeguismo dos anos 30.  A historia dunha viguesa que rompeu moldes e que seconverteuse nun emblema do galeguismo da Segunda República.

O 8 de setembro de 1921 máis de 100.000 persoas reuníanse no paseo marítimo de Atlantic City, en Nova Jersey, para ver ás finalistas do primeiro concurso de Miss America. Tratábase do primeiro certame de beleza da historia moderna. En 1929, Estados Unidos retou a Europa para celebrar un certame intercontinental coa intención de atopar á moza máis bela do mundo. Varios diarios franceses recolleron a luva e pediron a colegas de toda Europa que convocasen probas nos seus respectivos países. En España, ao primeiro certame que máis adiante sería coñecido como “Miss España", chamóuselle “Señorita España”, e celebrouse o 25 de xaneiro de 1929. 

No ano 1933 unha viguesa convertíase na primeira galega en facerse coa coroa da máis bela de España. Pero esta extraordinaria muller tiña algo máis que unha beleza sen igual. 

Emilia Docet Ríos nacía en Vigo o 9 de xullo de 1915. Era filla de Francisco Docet, un empresario vigués do caucho con explotacións na amazonia peruana, e de Emilia Ríos, filla dun político da rexión. Quen coñeceu a Emilia dicía dela que a mestura de sangue dos seus pais proporcionáralle unha extraordinaria beleza.

Pero se por algo destacaba Emilia era por ser unha muller moderna, libre, culta e decidida e que ademais era un exemplo na loita pola igualdade de sexos. Emilia ademais era unha gran afeccionada ao deporte: natación (o seu favorito), remo, hóckey sobre herba… e estudaba Peritaxe Mercantil na Escola de Comercio de Vigo.

Pero o 11 de febreiro de 1933 a súa vida cambiaría para sempre. Ese día celebrábase en Vigo o concurso que elixiría á miss galega. Era a primeira vez que Galicia participaba en Miss España (Señorita España).  Emilia presentouse  ante a insistencia dos seus irmáns e gañou. No Teatro Tamberlick, e tras as deliberacións dun xurado que contaba con nomes tan ilustres como Castelao, Carlos Maside ou Jenaro de la Fuente, anunciábase a súa vitoria.

O 13 de febreiro, Emilia, xunto ao seu pai, parte a Madrid para participar no certame no que se elixirá á nova Miss España. Nunha multitudinaria festa no Teatro Metropolitano de Madrid gaña o concurso. Era o 21 de febreiro de 1933. Tan só unha semana despois, a punto estivo de gañar o título de Miss Europa, nun acto que se celebrou no Círculo de Belas Artes de Madrid, do que foi finalista xunto a outros catro países, Hungría, Francia e Rusia, sendo esta última a gañadora. Emilia conseguiu ser Dama de Honra. O lendario Wenceslao Fernández Flórez, presente no Círculo ese día, dicía de Emilia que xamais vira a unha muller tan bela na súa vida.

Emilia regresou a Vigo en tren, rendéuselle unha multitudinaria homenaxe e foi recibida no Concello polo alcalde da cidade. Xa era unha celebridade.

Ata tal punto a súa fama era tan extraordinaria, que o 3 de maio de 1933, é convidada pola Deputación de Ourense a Ribadavia, onde se celebra unha cea na súa honra. Mentres se arranxa nunha habitación dun hotel da localidade, córrese a voz de que Miss España estaba naquel establecemento. Foron tantas as persoas que acudiron ao primeiro piso do hotel para ver de preto á celebridade que o chan cedeu e derrubouse, afortunadamente, sen causar feridos de gravidade.

Todos querían facer unha foto con Emilia, entre eles, os políticos. A tía de Emilia era a esposa de Xosé Núñez Búa, un dos fundadores do Partido Galeguista en Vigo, o que lle levou a converterse en musa e icona dos galeguistas da época.

Núñez Búa preséntaa á plana maior do partido e estes viron nela a imaxe perfecta para dar a coñecer a súa ideoloxía. Emilia forma parte diso de maneira activa tanto coas súas declaracións aos medios como nos actos aos que asiste. Pero, sobre todo, Emilia foi unha muller que loitou por reivindicarse nunha época na que os homes copaban os postos de poder nos estamentos sociais. Foi unha representante das novas mulleres pioneiras e loitadoras pola igualdade que estaban a xurdir a principios do século XX. Proba diso foi cando no verán de 1933 Emilia se presentouse ante o Ministro de Agricultura para esixirlle que levantase o embargo a 7.000 familias de campesiños de Porriño que actuaran como avalistas dun préstamo estatal que Primo de Rivera concedera anos antes para a construción do primeiro matadoiro industrial cooperativo de Galicia. O ministro levantou o embargo de inmediato.
O 16 de xuño de 1933 acode a unha homenaxe do partido no Hotel Miño de Ourense, no que se rodea dos principais representantes do galeguismo ourensán, onde é fotografada xunto a eles nunha imaxe histórica.
E quizá o acto máis famoso no que participou foi o “Mitín dás Arengas” de 1934, organizado polo Partido Galeguista na Praza dá Quintana en Santiago de Compostela, xunto a Castelao, Bóveda, Otero Pedrayo, Paz Andrade... Naquel mítico evento interviñeron máis de 20 oradores e Emilia foi a única muller que participou co seu propio discurso ao que a prensa cualificou como o máis belo e sólido dos realizados.

Tras aquel ritmo frenético ao que a someteu ser Miss e un símbolo do galeguismo, Emilia terminaría os seus estudos de Peritaxe Mercantil e traballaría no laboratorio Miguel Servet de Vigo, xerme do que máis tarde sería Zeltia. casaba en xullo de 1940 e, posiblemente, farta de ser unha celebridade, renunciou a calquera tipo de presenza pública. Falecía o 22 de febreiro de 1995 en Vigo, sen homenaxes nin recoñecementos.

Hai quen di que o galeguismo de Emilia foi algo circunstancial, que nunca militou no partido e que nunca se dedicou a facer campaña polo mesmo. E posiblemente foi así. Aínda que realmente debería de darnos igual. Porque Emilia Docet non foi tan só unha muller bela, non foi tan só un dos símbolos de moda do movemento galeguista, non foi tan só unha muller moderna. Emilia Docet Ríos foi unha muller culta, intelixente, autónoma, amante da música, activa, deportista, tolerante, relixiosa, alegre, optimista e nai pero, sobre todo, foi unha muller libre e adiantada ao seu tempo cuxa memoria recuperamos xa para sempre nas nosas Historias da Historia.

Artigo traducido ó galego  (Ver orixinal)

luns, 11 de outubro de 2021

Phillis Wheatley - Primeira escritora afroamericana en publicar un libro nos Estados Unidos.

“Foi chamada Phillis, porque así se chamaba o barco que a trouxo, e Wheatley, que era o nome do mercador que a comprou. Nacera en Senegal. En Boston, os negreiros puxérona en venda: -Ten sete anos! Será unha boa egua! Foi palpada, espida, por moitas mans. Aos trece anos, xa escribía poemas nunha lingua que non era a súa. Ninguén cría que ela fose a autora. Aos vinte anos, Phillis foi interrogada por un tribunal de dezaoito ilustrados cabaleiros con toga e perruca. Tivo que recitar textos de Virgilio e Milton e algunhas mensaxes da Biblia, e tamén tivo que xurar que os poemas que escribira non eran plaxiados. Desde unha cadeira, rendeu o seu longo exame, ata que o tribunal aceptouna: era muller, era negra, era escrava, pero era poeta.” Phillis Wheatley, foi a primeira escritora afroamericana en publicar un libro nos Estados Unidos.

sábado, 9 de outubro de 2021

As sete de Edimburgo

As Sete de Edimburgo foron o primeiro grupo de mulleres universitarias matriculadas nunha universidade británica. Comezaron a estudar medicina na Universidade de Edimburgo en 1869 e, a pesar de que en última instancia se lles impediu tanto graduarse como converterse en médicas, lograron captar a atención nacional e conseguiron numerosos apoios, entre eles o de Charles Darwin. O dereito das mulleres a unha educación universitaria pasou a formar parte da axenda política do país e, en 1876 aprobouse unha lei que amparaba e aseguraba o dereito das mulleres a estudar medicina na universidade.

O grupo tamén recibe o nome de Septem contra Edinam (“As Sete contra Edimburgo”, termo inspirado no mito grego de “Os sete contra Tebas”). Aínda que durante os catro anos de campaña algunhas das sete integrantes orixinais marcharon e outras novas incorporáronse, considérase que As Sete de Edimburgo son: Sophia Jex-Blake, Isabel Thorne, Edith Pechey, Matilda Chaplin, Helen Evans, Mary Anderson, Emily Bovell. Estes nomes figuraban na petición feita o 15 de novembro de 1869 ao Royal Infirmary, solicitando a súa admisión en Medicina. Todas elas aparecían no Rexistro de Estudantes de Medicina do CMX (Colexio Xeral de Médicos) entre 1869 e 1870 como estudantes bona fide (de pleno dereito), e esixíuselles recibir instrución clínica no "Infirmary" para así cumprir cos requisitos necesarios e obter o título.

En 2019, con motivo do 150 aniversario da matriculación das sete de Edimburgo nesta Universidade, a Facultade de Medicina rendeulles unha merecida homenaxe. Entre outros, outorgoulles o título honorario póstumo de  MBChB –licenciadas en medicina e cirurxía–. Sete estudantes nesa Facultade – Simran  Piya,  Megan  Cameron, Ela  Crowther,  Caitlyn Taylor, Sorna  Paramananthan,  Mei  Yen  Liew e  Izzie  Dighero– recibiron os certificados no seu nome.

luns, 4 de xaneiro de 2021

12 de mulleres no calendario da Agrupación A. Bóveda.

Maruja Mallo
 MARUJA MALLO: Na véspera do día de Reis de 1902 nace en Viveiro a pintora Maruxa Mallo, unha muller pioneira na plástica mais tamén na vida, unha artista que reivindica a súa condición de muller irreverente e atrevida. Pertence a ese grupo de mozas que idean a performance de ir á Porta do Sol sen sombreiro, e que acaban recibindo insultos e mesmo agresións e de aí naceu o concepto ‘sensombreirismo’. Querían ser libres e transgresoras e conquistar o espazo público para as mulleres. Realizaban accións que tiñan moito de provocación para botar abaixo a imaxe submisa das mulleres. Foi a primeira, e única, artista que expuxo nas salas de Revista de Occidente… A súa obra réndelle culto á modernidade e á independencia das mulleres, o deporte…

Filomena Mato
FILOMENA DATO: En febreiro de 1926 fina na Coruña a escritora Filomena Dato, colaboradora xa desde o século XIX en xornais como A Monteira, onde é a única muller en nómina. En defensa das mulleres, o primeiro poema explicitamente feminista da nosa literatura. É un poema reivindicativo da muller, á que se lle concede a mesma valía que ao varón. Foi a Mantedora dos Xogos Florais de Lugo en 1900 e no seu discurso avogou pola igualdade de dereitos do home e da muller, ao mesmo tempo que reivindicou a instrución para esta. Nese mesmo sentido, en 1914 asina un Manifesto dirixido ao Ministro de Instrucción Pública para que modifique os estatutos da Real Academia Española co fin de que poida acoller mulleres no seu seo

Gertrudis G.
GERTRUDIS GÓMEZ DE AVELLANEDA: En marzo de 1814 nace en Cuba a escritora Gertrudis Gómez de Avellaneda, a primeira muller proposta para formar parta da Real Academia Española. Con pouco máis de vinte anos chega á Coruña e frecuentaba a biblioteca do Real Consulado, algo mal visto por ser a única muller. Foi acusada mesmo de atea simplemente pola súa afección á lectura. No 1840 trasládase a Madrid, alí publica Sab, considerada a primeira novela antiescravista da historia, once anos antes que a popular A cabana do Tío Tom da escritora estadounidense Harriet Beecher Stowe. Nela equipara a subordinación feminina coa escravitude. É autora tamén da novela Dos mujeres, onde apoia o divorcio como solución a unha unión non desexada.

Irene Gómez
IRENE GÓMEZ BASANTA : En abril de 1928 fina, con apenas 19 anos, Irene González Basanta, a primeira muller que xoga ao fútbol nos anos vinte do pasado século, sempre xogando entre homes. Dentro do mundo do deporte Irene González Basanta representa como poucas as pioneiras, a primeira dianteira, a primeira gardameta, a primeira capitá, a primeira en xogar nun equipo de homes e a primeira que deu o seu nome a un equipo deportivo, o Irene F. C. Dise tamén que foi a primeira muller que chegou a cobrar por xogar ao fútbol, no Ortigueira F. C.


Williaming F.
WILLIAMING FLEMING: En maio de 1857 nace en Escocia Williamina Fleming, unha das mulleres coñecidas como as “computadoras de Harvard”. Esta astrónoma traballadora no Harvard College Observatory catalogou máis de 10.000 estrelas e descubriu outras 300 estrelas variábeis, ademais de novas, nebulosas e ananas brancas. En 1899, Fleming recibiu un título de Conservadora do Arquivo de Fotografías Astronómicas en Harvard, tratándose do primeiro cargo institucional que se concedía a unha muller e en 1906, logrou unha praza honoraria na Royal Astronomical Society de Londres. Williamina, que sempre contou que o seu avó nacera na Coruña na batalla de Elviña, denunciou por escrito a inxusta brecha salarial entre homes e mulleres.

Elisa e Marcela
ELISA E MARCELA: O 8 de xuño de 1901, ás sete e media da mañá, casaron na coruñesa igrexa de San Xurxo as mestras Elisa Sánchez Loriga e Marcela Gracia Ibeas. Coñecéranse na Escola de Maxisterio e comezaran a traballar como mestras, na primavera de 1901 teceron un plan: Elisa transformaríase en Mario para poder así casar con Marcela. Logo do casamento retornan á escola de Dumbría, onde os veciños identificaron a Mario como Elisa. A prensa converteu o matrimonio entre dúas mulleres nun «matrimonio sen home» e as autoridades relixiosas, xudiciais e policiais iniciaron a súa persecución, polo que se viron obrigadas a fuxir primeiro a Portugal e logo a Bos Aires.


Rafaela Hervada
RAFAELA HERVADA: En xullo de 1917 nace na Coruña Rafaela Hervada, a primeira directora dunha radio no estado español. Foi a primeira muller licenciada en Dereito na cidade da Coruña. Aínda non tiña 17 anos (marzo de 1934) cando seu pai funda Radio Coruña, onde se podía escoitar tamén a voz dunha pioneira da radio, Nieves Navarro “Aquí EAJ41, Radio Coruña”. Cando Rafaela, Palela para as amizades, chega á dirección de Radio Coruña, que viña de emitir escasas horas pola tarde e a partir das dez da noite ata as 12, empezou a emitir as 24 horas e en frecuencia modulada. A ela tamén se lle debe a aposta da radio polos informativos, e as licenzas para emitir por FM os 40 principais. Contaba Palela que en 1949, Radio Coruña asociouse á Cadena SER...

MARIA V.
MARÍA VINYAL: En agosto de 1875 nace no Castelo de Soutomaior María Vinyals Ferrés, a Marquesa Vermella. Escritora, pintora, articulista, activista social e feminista, reivindicaba a igualdade de homes e mulleres e reclamaba o dereito ao voto feminino. Está considerada como unha das pioneiras na introdución do feminismo en Galiza. Pertenceu, durante a súa estancia en Madrid, á Agrupación Femenina Socialista. Desde a prensa e en conferencias defendeu sempre a necesidade de que as mulleres recibiran educación e defendeu tamén a incorporación da muller ao mercado laboral. De ideas moi avanzadas para a época, foi Vicepresidenta da Liga Sufragista de Mujeres Españolas.


Emilia P. B.
EMILIA PARDO BAZÁN: En setembro de 1851 nace na Coruña a escritora Emilia Pardo Bazán. Está considerada como unha das precursoras do movemento feminista. Ao longo da súa obra criticou a degradación e marxinalidade da muller e expresou o seu desexo de que as mulleres puidesen gozar dunha educación e unha formación intelectual igual que a dos homes. Conseguiu derrubar algúns muros que impedían o acceso das mulleres ao espazo público: investigou nas grandes bibliotecas nacionais, deu conferencias no Ateneo de Madrid e impartiu clases na universidade. E en todas as facetas do seu traballo visibilizou os problemas femininos e as inxustizas ás que se enfrontaban as mulleres.

CELIA RIVAS
CELIA RIVAS: En outubro de 1912 nace en Fisterra Celia Rivas Casais, a primeira muller camioneira no estado español. Con apenas 19 anos chega á Coruña para sacar o permiso para conducir camións e en abril de 1932 xa está conducindo un Chevrolet de catro toneladas que transporta peixe á Coruña e Vigo. En 1936 ela e as súas irmás mercan un autobús para realizar transporte de viaxeiros, mais prodúcese o golpe de estado e o autobús é incautado. Para non perder o seu vehículo Celia ofrécese voluntaria para transportar os soldados e asígnaselle a fronte de Mérida. Este traballo feito á forza convértea, moi probablemente, na primeira muller europea que participou nun conflito bélico como transportista.

ISABEL Z.
ISABEL ZENDAL: En novembro de 1803 Isabel Zendal Gómez partiu desde o porto da Coruña coa expedición que levaría a vacina da varíola a América, a denominada Real Expedición Filantrópica de la Vacuna. Este feito convértea na primeira enfermeira da historia en misión internacional, así recoñecida pola Organización Mundial da Saúde (OMS) en 1950. Foi Reitora na Casa de Expósitos da Coruña, do Hospital da Caridade, onde se acollía as nenas e nenos abandonados e depositados no torno. Ao seu cargo e coidado ían os 21 nenos expósitos portadores da vacina para realizar as campañas de vacinación por América Central e do Sur até o sur de Chile e posteriormente en Filipinas.

OLIVIA VAL.
OLIMPIA VALENCIA: Olimpia Valencia -nada en decembro de 1898- foi a primeira muller galega en obter a licenciatura en Medicina. O seu expediente académico conta con dezanove matrículas de honra e premio extraordinario de licenciatura. En xuño de 1931, Olimpia Valencia encabeza un chamamento de apoio aos candidatos galeguistas e en xuño de 1936 asina o manifesto de apoio a favor do si no Plebiscito do Estatuto. Os dous manifestos serían asinados só por mulleres. En febreiro de 1937 foi detida acusada de pertencer ao Partido Galeguista pasando varios días presa. As represalias faríanse patentes na súa consulta a onde moita xente deixaría de asistir.

mércores, 25 de novembro de 2020

Josefina Arruti Viaño

Foi esposa de Bibiano Fernández Osorio- Tafall, o primeiro alcalde democrático de Pontevedra, elixido en 1931 coa chegada da II República. A Guerra Civil separounos en 1936, o político acabou exiliándose e a súa muller, á que xamais volveu ver, sufriu nas súas carnes a represión máis dura durante a Guerra e, posteriormente, durante o franquismo. Sufriu, xunto aos seus fillos de pouca idade, arresto domiciliario e mesmo estivo dezaoito meses no cárcere polo simple feito de ser a esposa de Fernández Osorio- Tafall. El faleceu en México en 1999; ela, en Pontevedra no 2003, aos 97 anos. Artigo relacionado.    Publicacións sobre ela: "Os berros da bicicleta"   , "Do gris ó violeta", artigo no Xornal Nós

martes, 17 de novembro de 2020

Margot Moles, pioneira en España antes da Guerra Civil e récord mundial en lanzamento de martelo

Deportista multidisciplinar, destacou en hóckey, atletismo, natación e esquí sendo a primeira muller do país en acudir a uns Xogos Olímpicos de inverno. 
Probou todos os deportes que tivo ocasión e destacou no esquí e o lanzamento de martelo. A carreira deportiva de Margarita ' Margot' Moles, nacida en Tarrassa en 1910, terminou de forma abrupta coa chegada da Guerra Civil, pero antes tivo tempo de converterse nun referente do deporte feminino español. Multideportista, practicou hóckey, natación, esquí e foi unha das pioneiras nos inicios do atletismo feminino no país. Entre os seus maiores logros atópanse ostentar o récord mundial de lanzamento de martelo durante catro décadas e converterse na primeira campioa de España de esquí nunha competición oficial nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1936. Margot e a súa irmá Lucinda foron as primeiras mulleres españolas en practicar atletismo de forma profesional en Madrid, onde a familia se trasladou en 1917, e Ernestina Maenza tamén debutou con ela nos Xogos de Garmisch- Partenkirche en 1936. A súa relación cos deportes de inverno comezara oito anos antes, en 1928, cando se integrou na Sociedade Peñalara. Pouco despois, en 1930, converteuse nunha das fundadoras do Club Canoe xunto a outros mozos amantes da montaña e a natureza. Pronto comezou a adestrar cos esquiadores masculinos máis experimentados. Como mostra unha reportaxe publicada na revista Crónica, Moles xogou ao baloncesto, o tenis, conduciu motocicletas e mesmo se interesou pola equitación. En 1931 representou a Castela no Campionato de España de Atletismo de Madrid e fíxose co título de campioa de lanzamento de disco e quedou subcampioa de peso e xavelina. No 1932 logrou a mellor marca mundial de martelo alcanzando os 22,85 metros e a marca permaneceu imbatida a nivel mundial ata 1975. Máis tarde, entre 1929 e 1934, bateu en cinco ocasiones o récord de España en lanzamento de disco. O seu equipo de hóckey foi o Atlético de Madrid, onde xogou como defensa central e foi a capitá en 1934 e 1935, anos nos que resultaron campioas de España.  
 A Guerra Civil.    
Moles traballou como profesora e impartiu clases de ximnasia e deporte ata o golpe de estado en xullo de 1936, e durante a guerra tivo que retirarse do traballo e dedicarse a bordar roupa. As mulleres quedaron apartadas do deporte e en 1939 o franquismo prohibiu o atletismo ás mulleres co argumento de que as masculinizaba. Pouco despois sufriu o fusilamento do seu marido, Manuel Pina, quen foi asasinado nas tapias do cemiterio da Almudena, en Madrid en 1942. Ambos se coñeceron esquiando coa Sociedade Peñalara. Moles, quen se mantivo a favor da República durante toda a súa vida, só empezou a ser recoñecida anos despois da ditadura, faleceu en Madrid en 1987 e conta cun polideportivo co seu nome en Vicálvaro. En 2017 Ignacio Ramos recolleu a súa biografía no libro ' Margot Moles, a gran atleta republicana'. «Contribuíu de maneira fundamental á liberación da muller no deporte. Coa súa irmá Lucinda foi a primeira en practicar atletismo no país, popularizou a natación feminina en Madrid...», enumera a súa contraportada.  (Artigo de Judith Romero no xornal  "O Correo Galego"  e traducido ó galego por A. F. M, responsable deste blog).

martes, 31 de marzo de 2020

114 Mulleres Galegas

Clcia na imaxe para ver a imaxe de 114 valores galegos
Clica na imaxe ou aqui para velas. Hainas para todos os gustos:
Emmprendedoras  -  Intelixentes
Innovadoras  - Avanzadas
Tecnolóxicas  -  Traballadoras
Atrevidas  -  Soñadoras
Tenaces  -  Creativas
Sacadas dun traballo do IES A Basella (Feito sobre unha Táboa Periódica).